Του Λόγου…Συνθέσεις

Ο φόβος της έκθεσης, γνωστός και ως «stage fright», είναι ένα από τα πιο συχνά συναισθήματα που βιώνουν οι άνθρωποι. Είτε πρόκειται για μια παρουσίαση στη δουλειά, είτε για μια σχολική εργασία, είτε ακόμα και για μια απλή παρέμβαση σε μια συζήτηση, πολλοί αισθάνονται έντονη πίεση όταν βρίσκονται μπροστά σε κοινό/ακροατές. Σύμφωνα με έρευνες, για κάποιους ο φόβος αυτός είναι ισχυρότερος ακόμα και από τον φόβο του θανάτου. Τι κρύβεται όμως πίσω από αυτό το συναίσθημα; 

Συχνά, αποδίδουμε τον φόβο της έκθεσης σε έλλειψη αυτοπεποίθησης/ευχέρειας λόγου ή απλά θεωρούμε ότι δεν είμαστε «φτιαγμένοι» για κάτι τέτοιο από την γέννησή μας και αυτό δεν θα αλλάξει ποτέ. Υπάρχουν όμως βαθύτερες ρίζες.

Αρχικά, βιολογικοί παράγοντες. Όταν βρισκόμαστε σε τέτοιες καταστάσεις, το σώμα μας ενεργοποιεί τον μηχανισμό «μάχης ή φυγής». Πρόκειται για μια φυσική αντίδραση άγχους. Έπειτα, ψυχολογικοί παράγοντες. Ο φόβος μην μας κρίνουν αρνητικά, η ανάγκη για τελειομανία, η χαμηλή πίστη στον εαυτό μας. Ειδικά για ορισμένα άτομα, το να νιώθουν ότι κάποιος τους βλέπει συνεχώς και ότι υπάρχουν πραγματικά και μπορούν να γίνουν αντιληπτοί από τον υπόλοιπο κόσμο, όχι μόνο σαν οντότητες, αλλά και πιο ειδικά, μπορεί οποιοδήποτε να δει πως μοιάζει το πρόσωπό τους, τα δόντια τους, τα μάτια τους, το χρώμα και την υφή των μαλλιών τους, τις τρίχες τους, τα χέρια τους, τα πόδια τους. «Βομβαρδιζόμαστε» καθημερινά από διάφορα «σποτ», «καμπάνιες» για το πόσο καλό θα μας κάνει να αποδεχθούμε τον εαυτό μας όπως είναι, πως το κάθε άτομο είναι ξεχωριστό πάνω στην γη και άλλα τέτοια. Ακόμη, όμως, δεν έχουμε καταφέρει να απομυθοποιήσουμε σαν υπάρξεις την εξωτερικά εικόνα/ομορφιά. Πάντα ο πιο όμορφος έχει το προνόμιο. Στην ουρά του σουπερμάρκετ, στην μουσική και την αναγνωρισιμότητα, στους στόχους και τα όνειρά του, παντού. Είναι λες και κάθε μέρα που περνάει μαθαίνουμε ότι η δημόσια εικόνα μας έχει όλο και περισσότερη αξία. Και αν κάτι μας κρατά πίσω τα βράδια είναι ότι μια μέρα, σε αρκετά χρόνια από τώρα, όλα αυτά θα αλλάξουν. Το σώμα και η ομορφιά είναι παροδικά, όπως και εμείς εξάλλου. 

Και τότε θα καταλάβουμε πως δεν κάναμε ποτέ όλα όσα θέλαμε πραγματικά με τον φόβο της έκθεσης, πως κάποιος θα καταλάβει ότι γεράσαμε, ότι μεγαλώσαμε, ότι αλλάξαμε και κυρίως ότι ίσως δεν είμαστε τόσο δυνατοί όσο νομίζουμε.

Του Λόγου…Συνθέσεις

Ο Άγγελος είναι μία δραματική ταινία, παραγωγή του 1982 με πρωταγωνιστές τον Μιχάλη Μανιάτη στον ρόλο του Άγγελου και τον Διονύση Ξάνθο στον ρόλο του Μιχάλη, σκηνοθέτη τον Γιώργο Κατακουζηνό και μουσική του Σταμάτη Σπανουδάκη. Η ταινία ξεκινά με την γνωριμία των δύο ηρώων και σιγά σιγά μας δίνει περισσότερες πληροφορίες για την ζωή του Άγγελου, ο οποίος δουλεύει σε ένα κοσμηματοπωλείο, η μητέρα του φαίνεται πως έχει κουραστεί από την ζωή και τις πολλές υποχρεώσεις, ο μπαμπάς του είναι εργάτης και είναι εθισμένος στο αλκοόλ, η αδερφή του καταλαβαίνουμε ότι έχει κάποια αναπηρία και η
γιαγιά του την οποία επισκέπτεται σε κάποιο σημείο της ταινίας, σκιαγραφείται ως η«τρελή» του χωριού και αποκαλείται «πόρνη» από άλλες συχγωριανές της.

Ο Άγγελος, με μία τέτοια οικογένεια στις πλάτες του, ερωτεύεται τον Μιχάλη, έναν ναυτικό, πιο «σκληρό» άντρα, όπως προσπαθεί η ταινία να τον παρουσιάσει, που τον καλεί σε διάφορα ραντεβού και του προτείνει αργότερα να μετακομίσουν μαζί σε ένα διαμέρισμα. Αργότερα, του πηγαίνει ως δώρο σε ένα κουτί «γυναικεία» εσώρουχα και του προτείνει να τα φορέσει. Μία επίσκεψη σε ένα πάρτι φίλων, φέρνει τον Άγγελο στην άβολη θέση να συνειδητοποιήσει ότι ο Μιχάλης θα είναι δικός του μόνο αν «αλλάξει» και «γίνει γυναίκα». Δεν άργησε η στιγμή που ο Μιχάλης ώθησε τον Άγγελο στην σεξεργασία για να μπορούν να πληρώνουν το ενοίκιο και άλλες υποχρεώσεις αλλά και για να αγοράσει εκείνος καινούρια μηχανή.

Η ταινία αυτή δείχνει λεπτομερώς τον κόσμο της σεξεργασίας στην τότε Αθήνα, τις κακόφημες «πιάτσες», το πώς ζούσαν τα τρανς άτομα και τους κινδύνους που εμπεριείχε αυτή η ζωή όπως και τα προβλήματα με την αστυνομία.

Στο τέλος, απογοητεύμενος και θυμωμένος ο Άγγελος καταλήγει να σκοτώνει τον Μιχάλη, κόβοντάς του τον λαιμό στο διαμέρισμά τους.

Το πιο περίεργο από όλα είναι, ότι η ταινία βασίζεται σε αληθινά γεγονότα και πιο συγκεκριμένα στην δολοφονία του 21χρονου ναύτη Ανέστη Παπαδόπουλου από τον 19χρονο ναύτη και σύντροφό του Χρήστο Ρούσσο, σε ένα διαμέρισμα της Καλλιθέας, στις 7 Απριλίου το 1976. Ο Χρήστος Ρούσσος καταδικάστηκε τότε από το ναυτοδικείο σε ισόβια κάθειρξη με τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων να χαρακτηρίζουν και τους δύο «ανώμαλους». Όταν ξεκίνησε η προβολή της ταινίας, όπου και «σάρωσε», καθώς έλαβε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, βραβεία για το καλύτερο σενάριο, Ά ανδρικού ρόλου για τον Μιχάλη Μανιάτη και καλύτερης ταινίας, όπως και 300.000 εισητήρια μόνο στους κινηματογράφους της Αθήνας και του Πειραιά, ο Χρήστος Ρούσσος κατέθεσε ασφαλιστικά μέτρα, καθώς ισχυρίστηκε πως η οικογένειά του δεν ήταν έτσι στην πραγματικότητα, ούτε «είχε μεταμφιεστεί σε γυναίκα ποτέ».

Αρκετά χρόνια αργότερα, το 2023 κυκλοφορεί στο Youtube ένα ντοκιμαντέρ του Κώστα Πάρη με τίτλο «Ήσαν και οι δυο ανώμαλοι (documentary)» με καλεσμένο τον Χρήστο Ρούσσο που εξηγεί λεπτομερώς όλα αυτά που ένιωσε και τον οδήγησαν στον φόνο του συντρόφου του, τον δημιοσιογράφο – ακτιβιστή Γρηγόρη Βαλιαννάτο που περιγράφει το κλίμα της εποχής και τον ηθοποιό Μιχάλη Μανιάτη που μεταφέρει πληροφορίες από το παρασκήνιο της ταινίας.

Του Λόγου…Συνθέσεις

Ένα από τα θέματα που φαίνεται να απασχολεί τους δημοσιογράφους τον τελευταίο καιρό και τίθεται ως ερώτημα σε αρκετές – αν όχι όλες – τις συνεντεύξεις που παίρνουν από ανθρώπους που βρίσκονται στο χώρο του θεάτρου/τηλεόρασης είναι: «Που χάθηκαν οι κωμωδίες σήμερα; Γιατί δεν δημιουργούνται πλέον κατά την γνώμη σας καλές κωμωδίες – ή και κωμωδίες γενικά;».

Κάποιες δικές μου αγαπημένες:

1. Σαββατογεννημένες

2. Εγκλήματα

3. ΝτόλτσεΒίτα

4. Πάρα 5

5. Μαύρα μεσάνυχτα

6. Κωνσταντίνου και Ελένης

Ο Γιώργος Καπουτζίδης είναι ίσως το πρώτο όνομα – σίγουρα από τα πρώτα ειδικά σε νεότερες ηλικίες- όταν σκεφτόμαστε την λέξη κωμωδία. Με δύο πολύ επιτυχημένες σειρές, τις «Σαββατογεννημένες» και το «Παρά 5» φυσικά, ίσως και την «Εθνική Ελλάδος» που άδοξα τελείωσε νωρίτερα, βρίσκεται όπως προ ανέφερα στις πρώτες θέσεις. Η πρώτη του τηλεοπτική δουλειά, οι «Σαββατογεννημένες» ήρθαν ως κάτι νέο στην τότε ελληνική τηλεόραση. Αγαπημένος χαρακτήρας για τους περισσοτέρους νομίζω η Μπία(Ελένη Ράντου).

Μία 90ς σειρά, σταθμός για την ελληνική κωμωδία, είναι τα «Εγκλήματα». Τα «Εγκλήματα» -ακόμη και αν δεν πίστευαν στην σειρά από την αρχή- κατάφεραν να γίνουν μία από τις πιο γνωστές ελληνικές σειρές που φημίζεται γιατις ατάκες, τους καλογραμμένους χαρακτήρες, την ευρηματικότητα, το «blackhumour», το «darkaesthetic» της και πολλά άλλα . Προφανώς όλοι θυμόμαστε την αείμνηστη Σώσω (Καίτη Κωνσταντίνου) και την μαμά όλων μας που θέλουμε μια αγκαλιά από αυτήν Κορίνα (Μαρία Καβογιάννη).

Το «Παρά 5» είναι ίσως η πιο γνωστή σειρά στην ιστορία της τηλεόρασης. Δικοί μου αγαπημένοι χαρακτήρες: Η Ντάλια και ο Σπύρος που ίσως σε κάποιο άλλο σύμπαν είναι μια εκδοχή του εαυτού μου.

Μια άλλη σειρά που κατάφερε να ξεχωρίσει είναι τα «Μαύρα μεσάνυχτα». Κατάφερε και αυτή η σειρά να θίξει διάφορα κοινωνικά θέματα και να κάνει όλους μας να έρθουμε πιο κοντά θέλοντας και μη με τον «κόσμο της νύχτας». Δικές μου αγαπημένες: Σιλβήκαι Λένα.

Μία σειρά πάρα πολύ γνωστή για την εποχή που προβλήθηκε πρώτη φορά, το «Ντόλτσε Βίτα», με το ερωτικό τρίγωνο μητέρας-κόρης- γαμπρού ίσως με ένα από τα πιο χάλια τέλη σε σειρές που έχω δει. Αγαπημένοι χαρακτήρες: Σάσα, Χριστίνα, Όλγα.

Τέλος, το «Κωνσταντίνου και Ελένης» είναι η σειρά που έχει παιχτεί περισσότερες φορές σε επανάληψη στην ελληνική τηλεόραση όλα αυτά τα χρόνια. Είναι μία σειρά που ενώ βγάζει αυτή τη κλασική μιζέρια των 90ς στα σκηνικά και στα πλάνα (όπως και το «Ντόλτσε Βίτα») κατάφερε να μείνει ανεξίτηλη εξαιτίας πολλών παραγόντων όπως και πάλι οι ατάκες, οι χαρακτήρες, οι πολύ καλοί ηθοποιοί, και κυρίως ο αυθορμητισμός και η ελευθερία της.

Το ερώτημα όμως είναι: «Γιατί δεν υπάρχουν τέτοιες σειρές σήμερα;»

Η αλήθεια είναι πως έγιναν – κι γίνονται ακόμη- κάποιες «απόπειρες» για καλές κωμικές σειρές αλλά καμία δεν φαίνεται να πλησιάζει τη «δόξα» που έχουν αποκτήσει άλλες παλαιότερες τηλεοπτικές σειρές.

Ο Γιώργος Καπουτζίδης επέστρεψε με την σειρά «Σέρρες», στο Ant1+ , μια συνδρομητική πλατφόρμα. Η αλήθεια είναι πως είχα πολλές προσδοκίες για τις «Σέρρες» και ένιωσα ότι κάτι έλειπε.Ίσως περίμενα περισσότερα από ένα «openlygay» άνδρα που γράφει μια σειρά με πρωταγωνιστή ένας επίσης «gay» άνδρα. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.

Από την άλλη το «Είμαι η Τζο» κατάφερε να με κερδίσει περισσότερο και να με αφήσει να σκεφτώ ότι αν αυτό παιζόταν στην τηλεόραση ίσως και να κοβόταν από τα πρώτα επεισόδια -ίσως και να μην παιζόταν ποτέ-.

Δεν ξέρω αν σήμερα θα έδειχνε το «Mega» μια σειρά όπως το «Κάπου σε ξέρω» με την Καίτη Κωνσταντίνου και την Μαρία Καβογιάννη.

Άρα, το πρόβλημα είναι ότι έχει υπάρξει άνοδος των συνδρομητικών καναλιών και για αυτό στην δημόσια ελληνική τηλεόραση δεν προβάλλονται πλέον κωμωδίες. Ίσως γιατί τα χρήματα είναι περισσότερα για την ένταξή της π.χ. στο «Netflix», ίσως οι δημιουργοί να ποντάρουν εκεί γιατί η ίδια η τηλεόραση τους «έχει κλείσει την πόρτα», αποφασίζοντας να δώσει προτεραιότητα σε σειρές εποχής/δραματικές. Το νεανικό κοινό το ίδιο έχει αποκοπεί από την τηλεόραση και βλέπει περισσότερο συνδρομητικά κανάλια.

Άρα, η τηλεόραση ξέρει κατά βάθος ότι το κοινό στο οποίο απευθύνεται είναι μεγαλύτερης ηλικίας που κατά κάποιο τρόπο «έμαθε» να ζει με συνεχώς ανοιχτή τη τηλεόραση, να ενημερώνεται μόνο από τις ειδήσεις, να είναι πιστός φίλος της.

Ακριβώς επειδή οι μεγαλύτερες γενιές μεγάλωσαν και έζησαν εκείνες τις σειρές την εποχή που παίζονταν, τώρα τις έχουν βαρεθεί και ίσως τις συνδυάζουν κι με δύσκολες οικονομικά εποχές και αναμνήσεις ενώ για την νέα γενιά είναι ίσως κάπως «cool» να τις βλέπει τώρα για πρώτη φορά και να μαθαίνει τις ατάκες απέξω. Έχουμε δει εξάλλου και πολλά τέτοια “trends” στο “TikTok”.

Ίσως γενικά τα κανάλια/εταιρείες φοβούνται να επενδύσουν χρήματα σε κωμωδία ακριβώς γιατί ξέρουν ότι δεν θα πάει καλά, οπότε έτσι δεν δίνεται το βήμα και σε νέους σεναριογράφους/σκηνοθέτες/καλλιτέχνες γενικά να φέρουν φρέσκες ιδέες στο προσκήνιο.

Βέβαια, ακόμη και κάποιες σύγχρονες κωμικές σειρές όπως «Η τούρτα της μαμάς» προβλήθηκαν στο κρατικό κανάλι της «ΕΡΤ» χωρίς ιδιαίτερη διαφήμιση και πέρασαν κάπως «απαρατήρητες» από το περισσότερο τηλεοπτικό κοινό ενώ είχαν τα προσόντα και τους ηθοποιούς για να γίνουν πιο επιτυχημένες από ό,τι κατέληξαν να είναι.

Ίσως για όλους τους παραπάνω λόγους, οι κωμωδίες που παίζονται τώρα στην τηλεόραση κάνουν πολύ χαμηλά νούμερα ή κόβονται μετά από κάποιο σημείο ή δέχονται πιέσεις και σαμποτάζ δυστυχώς (όπως στην περίπτωση της «Αρχελάου 5» που επειδή «τόλμησε» να κάνει ένα σχόλιο για το έγκλημα των Τεμπών, μετά αποφάσισαν να κόψουν την συγκεκριμένη σκηνή). Ο κόσμος, όμως, δεν είναι χαζός και πλέον δυστυχώς ή ευτυχώς τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης έχουν τεράστια δύναμη. Ακόμη και αν το κρατικό κανάλι αποφάσισε να «διαγράψει» αυτή τη σκηνή σαν να μην υπήρξε ποτέ, δεν υπολόγισε ότι πάλι το μήνυμα ακούστηκε και πως ό,τι και αν κάνουν αυτοί που παίρνουν αποφάσεις δεν θα μας φιμώσουν ποτέ.  Δεν θα σταματήσουμε ποτέ να αγωνιζόμαστε για όλα τα εγκλήματα μέχρι να τιμωρηθούν οι δολοφόνοι.

Το κύριο πρόβλημα με την τηλεόραση ίσως είναι αυτό σήμερα. Δεν γελάμε πλέον με τα ίδια αστεία, κάποια στις τότε επιτυχημένες σειρές ήταν ρατσιστικά/ομοφοβικά/τρανσφοβικά/σεξιστικά (σε συνδυασμό και με την τωρινή άνοδο της πολιτικής ορθότητας). Π.χ. Οι σειρές του Ρήγα («Δύο ξένοι», «Οι στάβλοι της ΕριέτταςΖαΐμη») πάντα εμπεριείχαν πολιτικά σχόλια, καυστικότητα, σενάριο που βασιζόταν στην παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας.  Δεν αναιρώ λοιπόν, το γεγονός ότι πολλές ελληνικές σειρές εμπεριέχαν τέτοιου είδους αστεία ή ήταν αντιγραφές από ξένες ιδέες και δεν το ξέραμε καν τις περισσότερες φορές. Έβρισκαν όμως έναν τρόπο να προσαρμόζονται στην τότε ελληνική κοινωνία και στις ανάγκες της και ασκούσαν κριτική, προσέφεραν γέλιο και το πιο σημαντικό, συνέχιζαν να υπάρχουν και να γράφουν ιστορία.