Προσωπικά…

Η φιλία είναι ίσως το πιο σταθερό κομμάτι της ανθρώπινης φύσης. Από τότε που ήμασταν παιδιά μέχρι και την ενήλικη ζωή, όλοι ψάχνουμε ανθρώπους με τους οποίους μπορούμε να μοιραστούμε στιγμές και συναισθήματα. Ανθρώπους που μπορούμε να εμπιστευτούμε και να αγαπήσουμε. Όμως η μορφή της φιλίας αλλάζει. Οι παιδικές φιλίες μοιάζουν απλές, γεμάτες αθωότητα, παιχνίδι και αυθορμητισμό. Οι ενήλικες φιλίες γίνονται πιο βαθιές, αλλά και πιο απαιτητικές.

Στην παιδική ηλικία, η φιλία είναι αυθόρμητη και απροσδόκητη. Μια παιδική χαρά, το σχολείο ή μια γειτονιά αρκούν για να δημιουργηθεί ο πρώτος κοινωνικός μας κύκλος. Οι φίλοι τότε γελούσαν μαζί μας μέχρι δακρύων, οι τσακωμοί σπάνια ήταν σοβαροί και το σημαντικότερο: δεν υπήρχαν περίπλοκες σκέψεις περί εκδικητικότητας. Δεν υπήρχαν δεύτερες σκέψεις και συμφέροντα. Υπήρχε μόνο η χαρά του να βρίσκεσαι με τον άλλον, απλά να υπάρχεις. Αυτό ήταν αρκετό για να νιώθεις πλήρης και να περνάς καλά. Αυτή η ανεμελιά κάνει τις παιδικές φιλίες μοναδικές, ακόμη κι αν συνήθως χάνονται με τον χρόνο.

Μεγαλώνοντας, όλα δυσκολεύουν. Η σχολή, η δουλειά, οι υποχρεώσεις της οικογένειας τρώνε τον χρόνο μας από παντού. Δεν κάνουμε πια φίλους τόσο εύκολα όσο τότε. Θέλουμε περισσότερη εμπιστοσύνη, περισσότερη κατανόηση, περισσότερη επένδυση. Οι φίλοι που μένουν κοντά μας στην ενήλικη ζωή είναι λιγότεροι, αλλά πολύ πιο ουσιαστικοί. Είναι εκείνοι που μπορείς να πάρεις τηλέφωνο στις τρεις το πρωί, εκείνοι που χαίρονται πραγματικά με τις χαρές σου και δεν κρύβονται στις λύπες σου.

Φυσικά, δεν είναι όλα ρόδινα. Τα παιδιά μπορεί να είναι απίστευτα σκληρά. Δύσκολα αποδέχονται το διαφορετικό, δημιουργούν κλίκες, λένε λόγια που πονάνε χωρίς δεύτερη σκέψη. Κι αυτά, αν και υποτίθεται ξεχνιούνται γρήγορα, αφήνουν το στίγμα τους για πάντα στην κρυμμένη μας παιδική ψυχή. Στην ενήλικη ζωή η σκληρότητα παίρνει την μορφή της αδιαφορίας, της ζήλιας, της προδοσίας ή εκείνης της σιωπηλής απομάκρυνσης όταν τα σχέδια και οι ρυθμοί δεν κινούνται παράλληλα. Οι φιλίες τότε δοκιμάζονται. Άλλοτε αντέχουν, άλλοτε σπάνε. Αυτό είναι κάτι που όλοι λίγο-πολύ έχουμε ζήσει.

Για να κρατηθεί μια φιλία στην grown adult era μας, χρειάζεται φροντίδα. Οι αποστάσεις, οι διαφορετικοί ρυθμοί ζωής, οι υποχρεώσεις, κυριολεκτικά τα πάντα ,αν το επιτρέψεις, μπορούν να σε απομακρύνουν από τους ανθρώπους που νοιάζεσαι. Κι όμως, ίσως γι’ αυτό οι ενήλικες φιλίες να έχουν μεγαλύτερη αξία. Δεν είναι δεδομένες, είναι επιλογές.

Και παρ’ όλες τις διαφορές, υπάρχει κάτι που παραμένει ίδιο σε κάθε ηλικία: η ανάγκη μας για αποδοχή και ο φόβος της μοναξιάς. Όλοι θέλουμε κάποιον να μας ακούσει, να μας καταλάβει, να μας θυμίσει ότι είναι εκεί ακόμα και όταν εμείς το ξεχνάμε. Από το προαύλιο του σχολείου μέχρι τον καφέ μετά τη δουλειά, η φιλία μάς συντροφεύει, αλλάζει μαζί μας, μεγαλώνει μαζί μας.

Ίσως τελικά η φιλία να είναι το πιο όμορφο ταξίδι. Οι παιδικοί φίλοι μάς θυμίζουν την αγνότητα μιας άλλης εποχής, ενώ οι ενήλικες φίλοι μάς διδάσκουν πώς να στηρίζουμε και να στηριζόμαστε. Είναι η οικογένεια που επιλέγουμε συνειδητά. Και στο τέλος, αυτό που έχει πραγματικά σημασία είναι το ότι, σε κάθε ηλικία, η φιλία ομορφαίνει, εμπλουτίζει και δίνει νόημα στη ζωή μας. 

Διεθνής Ματιά

Στα σύγχρονα δημοκρατικά καθεστώτα, η πολιτική δεν περιορίζεται σε θεσμικά όρια και παραδοσιακές πρακτικές. Αντίθετα, διαμορφώνεται όλο και περισσότερο μέσα από τον τρόπο λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης, τη δημόσια
εικόνα των πολιτικών και τη λογική του θεάματος. Η ανάδειξη των πολιτικών προσώπων ως «διάσημων» και η σύνδεσή τους με έναν επικοινωνιακό πολιτισμό βασισμένο στον κόσμο των νέων μέσων ενημέρωσης έχουν οδηγήσει στην ανάδυση νέων μορφών ηγεσίας και στη δημιουργία νέων απαιτήσεων από το εκλογικό σώμα. Κάνοντας μια αναδρομή στο κοντινό παρελθόν θα παρακολουθήσουμε την μετάβαση από την παραδοσιακή πολιτική στην πολιτική του θεάματος, μέσα από το εμβληματικό παράδειγμα του Μπαράκ Ομπάμα.

Ο όρος θέαμα αφορά στις κατασκευές των μέσων ενημέρωσης που μέσω της δραματικής τους αναπαράστασης προσελκύουν περισσότερο κοινό και δεν αναφέρονται συνήθως στην καθημερινότητα. Αποτελούν γεγονότα παγκόσμιας εμβέλειας και ενδιαφέροντος όπως είναι οι ολυμπιακοί αγώνες, οι εκλογές, τα βραβεία Όσκαρ. Τα πολιτικά πρόσωπα σήμερα αποτελούν κύριο θέμα προβολής των μέσων μαζικής ενημέρωσης γεγονός το οποίο έχει συμβάλλει στην μεταβολή της πολιτικής σκηνής. Την εξέλιξη του κλάδου της πολιτικής επικοινωνίας ακολούθησε η ανάδυση νέων τεχνικών για την προώθηση των πολιτικών εκστρατειών. Μια από αυτές αποτελούσε η συνεργασία διαφόρων διασημοτήτων και πολιτικών με στόχο την μεγαλύτερη επιτυχία της εκάστοτε εκστρατείας. Οι πολιτικοί της σημερινής εποχής είναι κατά μεγάλο ποσοστό και celebrities διότι προσπαθώντας να παραμείνουν στο φως της δημοσιότητας καταφεύγουν σε τεχνικές χρησιμοποιούμενες από διασημότητες για να προσελκύουν το κοινό. Η εικόνα, η συμπεριφορά, οι εμφανίσεις και οι κινήσεις ενός σύγχρονου πολιτικού είναι προσεκτικά σχεδιασμένες ώστε να προσελκύουν θαυμαστές και χορηγούς, όπως ακριβώς ισχύει και για τους διάσημους. Αυτή η πρακτική οδηγεί στην συγχώνευση των τομέων της πολιτικής και της βιομηχανίας του θεάματος, με αποτέλεσμα ορισμένοι πολιτικοί να αντιμετωπίζονται όχι μόνο ως δημόσια πρόσωπα, αλλά και ως αστέρες διασημότητας.

Η πολιτική στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής έχει πάψει να λειτουργεί με τον παραδοσιακό τρόπο, μέσα από την έκθεση επιχειρημάτων και την παρουσίαση πολιτικών προγραμμάτων. Αντίθετα, έχει αναδιαμορφωθεί σύμφωνα με τη λογική του θεάματος, όπως αυτή καθορίζεται από τα μέσα ενημέρωσης και την δραματοποίηση που τα χαρακτηρίζει. Για να μπορέσει ένας πολιτικός να αναγνωριστεί ως επιτυχημένος πρέπει να καταφέρει να ελίσσεται στον κόσμο του θεάματος. Ο Ομπάμα το πέτυχε αυτό, έγινε «παγκόσμια υπερδιασημότητα» και χρησιμοποίησε
αυτή την πτυχή της ταυτότητάς του καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του.

Το πρόσωπό του αφροαμερικανού πολιτικού αποτέλεσε σύμβολο υγιούς αρρενωπότητας, σταθερότητας και πρωτοπορίας. Αμφισβήτησε το κυρίαρχο ως τότε καθεστώς της αυστηρότητας στην προεδρική πολιτική, προώθησε την φυλετική διαφορετικότητα και το όραμά του είχε ως κεντρικούς άξονες την ελπίδα και την αλλαγή για την Αμερική. Στην προκριματική εκλογική του καμπάνια καθοριστική θέση είχαν οι νέες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης όπως το YouTube, το Twitter,
το Facebook και το Myspace. Η χρήση τους σε πολιτικό πλαίσιο ήταν πρωτοποριακή και λειτούργησε ως τρόπος κινητοποίησης των νέων για την ενασχόλησή τους με την πολιτική. Παράλληλα συνέβαλαν στη δημιουργία πιο άμεσης επικοινωνίας και στην
θεμελίωση της εμπιστοσύνης ανάμεσα στον εν δυνάμει πρόεδρο των ΗΠΑ και τους ψηφοφόρους. Στην πολιτική του καμπάνια αξιοποιήθηκαν και δημιουργήματα των υποστηρικτών του όπως το δημοφιλές βίντεο στο YouTube «Obama girl» που είχε
συλλέξει εκατομμύρια προβολές και η αφίσα του προσώπου του απεικονιζόμενη με το σλόγκαν «HOPE». Μέσω της καμπάνιας αναπτύχθηκε μια ισχυρή οπτική και συναισθηματική ταυτότητα για τον Ομπάμα γεγονός το οποίο δεν είχε πραγματοποιηθεί άλλοτε στην πολιτική ιστορία της Αμερικής. Η ανταπόκριση του
κοινού στις κινήσεις αυτές ήταν θετική και τον οδήγησε στην εκλογική νίκη και την προεδρία του δημοκρατικού κόμματος. Την δεύτερη νίκη του για το 2008 στις προεδρικές εκλογές και την ακόλουθη ομιλία του παρακολούθησαν χιλιάδες άνθρωποι σε συγκέντρωση στο Σικάγο και κατ’ επέκταση σε όλον τον κόσμο. Ο
Ομπάμα άλλαξε ριζικά την πολιτική σκηνή και αποτέλεσε πρωτοεμφανιζόμενο παγκόσμιο θέαμα.

Τον Ιανουάριο του 2009 έλαβε χώρα η ορκωμοσία του προέδρου, ένα εξίσου επιμελώς σχεδιασμένο πολιτικό θέαμα, όπως και οι δύο προηγούμενες εκλογικές του εκστρατείες. Το γεγονός αυτό παρακολούθησαν εκατομμύρια άνθρωποι, μεταξύ των οποίων διασημότητες και πρώην πρόεδροι, των οποίων η στάση ήταν χαρούμενη και εορταστική. Μέσω των χαρισματικών ομιλιών του ο Ομπάμα θέλησε να εφιστήσει την προσοχή σε ζητήματα οικολογικά, κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά. Αξιοποίησε την παγκόσμιας διάστασης φήμη του προκειμένου να προωθήσει τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του εξακολουθούσαν να υφίστανται οικονομικές και πολιτικές ελίτ που ασκούσαν επιρροή στο πολιτικό σύστημα, παρά τις προσπάθειες του προέδρου να εξαλειφθεί αυτή η πρακτική. Τομείς όπως η υγειονομική περίθαλψη, και η οικονομία δεν γνώρισαν την προσδοκώμενη πρόοδο. Αν και η εικόνα του Ομπάμα προανήγγειλε την επιτυχία της διακυβέρνησης του οι αντιστάσεις που συνάντησε σε θεσμικό πλαίσιο τον παρέκκλιναν από την πορεία του. Η υπεροχή του στον τομέα της μιντιακής απεικόνισης ήταν σημαντική και βοηθητική αλλά όχι αρκετή για να αντιμετωπίσει το Κογκρέσο και τη συμφεροντολογική πολιτική εξουσία του αμερικανικού κράτους.

Στις ενδιάμεσες εκλογές του 2010 ο έλεγχος της Βουλής των Αντιπροσώπων μεταβιβάστηκε στους ρεπουμπλικάνους, ο Ομπάμα αντιμετώπισε περαιτέρω δυσκολίες και η χώρα οδηγήθηκε σε έντονο κομματικό διχασμό. Παρά την σύγκρουση αυτή, στις επόμενες εκλογές ο Ομπάμα έθεσε ξανά υποψηφιότητα για την διεκδίκηση μιας δεύτερης θητείας. Χαρακτηρίστηκε από τους οπαδούς του ως «ο Ένας, ο υποψήφιος του χαρίσματος και της νεολαίας που ενέπνευσε μια γενιά να πιστέψει ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί ουσιαστική αλλαγή στις Ηνωμένες πολιτείες». Επικεφαλής της αντίπαλης παράταξης ήταν ο Μιτ Ρόμνεϊ ο οποίος παρήγαγε αρνητικό και αποτυχημένο θέαμα, προσπάθησε να συκοφαντήσει τον Ομπάμα, όπως και οι προηγούμενοι αντίπαλοί του, και δεν υιοθέτησε ξεκάθαρες θέσεις στην πολιτική του. Ο Ομπάμα διατηρούσε ελαφρύ προβάδισμα το οποίο ήταν δυνατό να ενισχυθεί από τις επερχόμενες προεδρικές λογομαχίες, γνωστές ως debates,
οι οποίες θεωρούνταν καθοριστικής σημασίας για την έκβαση των εκλογών. Στην πρώτη προεδρική λογομαχία, η εμφάνιση του Ομπάμα δεν ανταποκρίθηκε στις υψηλές προσδοκίες που είχαν διαμορφωθεί, γεγονός που ευνόησε την εκστρατεία του Ρόμνεϊ. Ωστόσο, στη συνέχεια ο Ομπάμα κατάφερε να κερδίσει την υποστήριξη περισσότερων πολιτειών από όσες προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις και τελικά επανεξελέγη πρόεδρος.

Σύμφωνα με σχετικές μελέτες διεξήχθη το συμπέρασμα ότι ο Ρόμνεϊ ήταν ένας λιγότερο ισχυρός υποψήφιος σε σύγκριση με τον Ομπάμα, ιδίως εξαιτίας της αδυναμίας ενσωμάτωσης των νέων μέσων ενημέρωσης στην πολιτική του πορεία.. Η δεύτερη νίκη του Ομπάμα αποδόθηκε κυρίως στην σταδιακή ανάκαμψη της
αμερικανικής οικονομίας καθώς και σε επιπλέον παράγοντες όπως το θέαμα, τη σταθερή υποστηρικτική του βάση και την ανεπαρκή πολιτική στάση του αντιπάλου. Παρά την αρχική οπτιμιστική προεδρική του πορεία, το 2013 εκτιμήθηκε ως η χειρότερη χρονιά διοίκησης του προέδρου. Η προσπάθειά του να προωθήσει φιλελεύθερες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις κρίθηκε αποτυχημένη καθιστώντας ορατά τα όρια της πολιτικής των διασημοτήτων που υιοθέτησε. Η έλλειψη πρακτικών δεξιοτήτων και η αδυναμία σύναψης συμμαχιών διαχρονικά στην θητεία του
αποτέλεσαν βασικές αιτίες για την αρνητική κριτική που δέχθηκε καθώς και την πτώση της δημοτικότητάς του.

Συνοψίζοντας, η πολιτική του 21 ου αιώνα λειτουργεί συνδυαστικά με την κουλτούρα του θεάματος και τη διασημότητα. Ο Μπαράκ Ομπάμα αποτελεί προσωποποίηση αυτής της σύνδεσης καθώς ήταν ο πρώτος πολιτικός ηγέτης όπου η επιτυχία του στηρίχθηκε στα νέα μέσα, στην διαμόρφωση της εικόνας, στο πολιτικό και το οπτικό μάρκετινγκ. Η κυβερνητική του πορεία επιβεβαίωσε πως παρά την ενίσχυση που του προσέφερε η κυρίαρχη παρουσία του στα μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν επαρκούσε για να καταρρίψει τα προϋπάρχοντα θεσμικά εμπόδια. Στο σύγχρονο παγκόσμιο πολιτικό πεδίο, η πολιτική της διασημότητας διατηρεί καθοριστική παρουσία και αποτελεί βασικό εργαλείο που συνεχίζει να αξιοποιείται από πολιτικούς ηγέτες.

Εγχωρο…Κάρπια

Ανάμεσα στην Νάξο και την Αμοργό, δίπλα από τα Κουφονήσια στην καρδιά των μικρών Κυκλάδων βρίσκεται η Κέρος. Η έρημη αυτή βραχονησίδα είναι γεμάτη ιστορία διαφωτιστική ως προς την άνθιση του Κυκλαδικού πολιτισμού. Πριν από 4.500 χιλιάδες χρόνια εκεί γεννήθηκε ένα μοναδικό αρχαιολογικό μυστήριο το οποίο θα μας διηγηθούν κομμάτια από σπασμένα μαρμάρινα ειδώλια και κεραμικές κατασκευές. 

     Βρισκόμαστε στην 3η χιλιετία π.Χ., στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίο. Την περίοδο που ο Κυκλαδικός πολιτισμός βρισκόταν σε μεγάλη ακμή. Η Κέρος, ένα από τα μεγαλύτερα ακατοίκητα νησιά του Αιγαίου, και το γειτονικό της νησάκι Δασκαλειό φαίνεται πως ήταν ιεροί και μυστηριώδεις τόποι. Οι αρχαιολόγοι χαρακτηρίζουν την Κέρο ως την πρώιμη «Δήλο», καθώς η πρώτη είναι αρχαιότερη κατά τουλάχιστον δύο χιλιετίες από την ιστορικά γνωστή Δήλο.

     Έως και την δεκαετία του 1960 το νησί υπέστη θύμα σκληρής λεηλασίας.Το 1963 ο Colin Renfrew, τότε νεαρός Βρετανός αρχαιολόγος, ήρθε για πρώτη φορά στην Κέρο με σκοπό την έρευνα για τη διδακτορική του διατριβή. Σήμερα του έχει αποδοθεί ο τίτλος του λόρδου ως φόρος τιμής για το πολύτιμο έργο που διεξήγαγε. Ήταν ο πρώτος που κατέγραψε επιστημονικά το τι υπήρχε στο νησί. Ανακάλυψε διασκορπισμένα κεραμικά και μαρμάρινα ειδώλια, κομμάτια από καράβια καθώς και όσα δεν ενδιέφεραν τους αρχαιοκάπηλους που είχαν επισκεφθεί νωρίτερα τον ιερό αυτό τόπο. Η πρώτη επίσημη ελληνική ανασκαφή πραγματοποιήθηκε το 1967. Οι αρχαιολόγοι Φωτεινή Ζαφειροπούλου και Κωνσταντίνος Τσάκος, μαζί με μια ομάδα εργατών, κατέφθασαν στο νησί και συνέλεξαν όσα λίγα ευρήματα είχαν απομείνει. Σήμερα ορισμένα από αυτά εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάξου. 

     Το μεγάλο αρχαιολογικό ερώτημα που αναδύεται είναι το εξής: Γιατί βρέθηκαν εκεί εκατοντάδες κομμάτια από σπασμένα κυκλαδικά ειδώλια, τα οποία δεν μπορούσαν να ενωθούν μεταξύ τους; Τι σήμαινε αυτό; Ήταν πράξη πίστης ή κάποια μορφή τελετουργίας; Ήταν καταστροφική ενέργεια των τότε ανθρώπων ή μορφή νεότερης αρχαιοκαπηλίας; Οι αρχαιολόγοι ακόμα ερευνούν. Μέσα από έρευνες διαπιστώθηκε η δραστηριότητα αρχαιοκαπήλων να συλλέγουν αντικείμενα αξίας και να παρατούν εκεί ό,τι δεν θεωρούσαν αρκετά χρήσιμο και κερδοφόρο. Οι έρευνες επίσης δείχνουν πως τα ίδια τα ευρήματα γεννούν υποψίες ότι επρόκειτο για σύμβολα τελετουργικής καταστροφής εκείνης της εποχής. Δηλαδή, ότι τα αντικείμενα αυτά είχαν σπαστεί σκόπιμα πριν χιλιάδες χρόνια και όχι από τη φθορά του χρόνου.

     Επικρατεί η άποψη πως στην εποχή του Χαλκού, η στάθμη της θάλασσας ήταν χαμηλότερη κατά αρκετά μέτρα. Έτσι, η Κέρος και το Δασκαλειό ήταν πιθανότατα ενωμένα, σχηματίζοντας μια ενιαία τελετουργική τοποθεσία. Σύμφωνα με τον Renfrew, αποτελούσαν το κεντρικό ιερό όλου του Κυκλαδικού κόσμου και ίσως της Ηπειρωτικής Ελλάδας. Εκεί μεταφέρονταν ειδώλια, κεραμικά και μαρμάρινα αντικείμενα που χρησίμευαν σε τελετουργικές δραστηριότητες (φόροι τιμής προς τους νεκρούς) που λάμβαναν χώρα αρχικά σε άλλα νησιά, στην ηπειρωτική Ελλάδα κ.ά. Στην Κέρο λέγεται πως συνεχίζονταν αυτές οι τελετές και το σπάσιμο των αντικειμένων αποτελούσε το τελικό στάδιο μιας τελετουργικής πράξης. Δεν υπάρχουν ενδείξεις για μόνιμους κατοίκους συνεπώς ο χώρος λειτουργούσε μόνο ως σημείο συνάντησης για ιερές πράξεις. Ωστόσο οι αρχαιολόγοι δεν μπορούν να γνωρίζουν  τη συχνότητα αυτών των τελετών.

     Αντικρίζοντας ξανά την Κέρο με μια άλλη ματιά  βλέπουμε έναν ιερό τόπο ο οποίος κατέχει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του πλούσιου, παγκοσμίου φήμης, κυκλαδικού πολιτισμού. Παρά τις απώλειες και την λεηλασία που υπέστη η ομορφιά του παραμένει και μαγεύει αυτόν που ταξιδεύει στο παρελθόν του. Η σιωπηλή εκ πρώτης όψεως Κέρος «μιλάει» δυνατά στον κόσμο τόσο της ελληνικής, όσο και της παγκόσμιας ιστορίας.