Για εκατομμύρια χρόνια, το είδος μας πάλευε για επιβίωση. Η πείνα, οι πανδημίες και οι πόλεμοι ήταν σταθεροί εφιάλτες της ανθρώπινης ύπαρξης. Σήμερα όμως, για πρώτη φορά στην ιστορία, οι εφιάλτες αυτοί δεν είναι πια αξεπέραστοι. Ο Homo sapiens κατάφερε να μετατρέψει την ίδια του τη φύση σε πεδίο ελέγχου του. Και όμως, την ίδια στιγμή που νομίζουμε πως θριαμβεύσαμε, βρισκόμαστε σε ένα νέο και ταυτόχρονα τρομακτικό ερώτημα:
Τι σημαίνει να “νικάς” την ίδια σου τη φύση;
Από τον Homo sapiens στον Homo deus
Η επιστήμη και η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζονται πια στο να γιατρεύουν ασθένειες ή να αυξάνουν την παραγωγή τροφής. Τολμούν να αγγίξουν τα θεμέλια της ίδιας της ζωής (τον νου, τη συνείδηση, τη θνητότητα). Εάν ο Homo sapiens ήταν το ζώο, που αφηγήθηκε ιστορίες και πίστεψε σε θεούς, ο Homo deus θα είναι το ον που θα πλάθει νέες μορφές ύπαρξης (από βιολογικές έως και υβριδικές).
Η τεχνολογία δεν είναι πλέον εργαλείο· γίνεται υποκείμενο. Οι αλγόριθμοι γνωρίζουν τις επιθυμίες μας καλύτερα από εμάς. Γνωρίζουν ήδη τι θέλουμε να αγοράσουμε, “ποιον θα ερωτευτούμε” ή πιο τραγούδι θα μας συγκινήσει. Η γενετική υπόσχεται να επεξεργαστεί το ίδιο το DNA, χαρίζοντας ενδεχομένως υγεία και μακροζωία, αλλά ταυτόχρονα απειλεί να δημιουργήσει μία νέα ταξικότητα μεταξύ “βελτιωμένων” και “ξεπερασμένων” ανθρώπων. Η βιοτεχνολογία προχωρά σε δημιουργία συνθετικής ζωής, ανοίγοντας την πόρτα σε μορφές ύπαρξης, που ούτε καν μπορούμε να φανταστούμε. Για πρώτη φορά ο άνθρωπος στέκεται ο ίδιος στη θέση του δημιουργού.
Η Σιωπηλή Απειλή
Η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι η καταστροφή μας, αλλά η αχρήστευσή μας. Εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να βρεθούν εκτός του νέου “παιχνιδιού”, όχι επειδή θα καταστραφούν, αλλά επειδή δεν θα έχουν καμία σημασία. O Homo deus ίσως να μην χρειάζεται τον Homo Sapiens. Η ιστορία μας δείχνει ότι η αδιαφορία σκοτώνει πιο αποτελεσματικά από το μίσος.
Και έτσι, το ερώτημα δεν είναι αν η ανθρωπότητα θα επιβιώσει. Το ερώτημα είναι: Όταν η ίδια η έννοια του ανθρώπου αλλάξει ριζικά, θα έχουμε το θάρρος να ορίσουμε τι σημαίνει να ζούμε με νόημα;
*Εμπνευσμένο από το βιβλίο του Yuval Noah Harari/ Homo Deus
