The Under Line

Ο Κόσμος Με Μία Άλλη Ματιά

Από τον Πυθαγόρα στο Spotify: Απαξιωμένη αξία ή διαχρονική ανάγκη;

ΚρυφόTopic

Τη σήμερον ημέρα, η αξία της μουσικής έχει απαξιωθεί. Είμαστε τυχεροί στην ατυχία μας, μιας και γεννηθήκαμε στην μητέρα της μουσικής. Από τον 7ο κιόλας αιώνα π.Χ. δημιουργήθηκαν τα θεμέλια της σύγχρονης μουσικής με κάποια πρωτόλεια μουσικά όργανα (αυλός, λύρα κ.α) ή με την θέσπιση των μουσικών διαστημάτων από τον Πυθαγόρα. Συνεχίζοντας περνάμε από πολλούς σταθμούς όπως η Βυζαντινή και η Οθωμανική περίοδος, το νεοελληνικό κράτος και ο 20ος αιώνας (ρεμπέτικο), μεσοπόλεμος και μεταπολεμική περίοδος, η δεκαετία 70-90 όπου πλέον η μουσική γίνεται και μέσο πολιτικής έκφρασης, η περίοδος 1990-2010 με την «ελαφρά» καπιταλιστική πλέον έκφανσή της («εμπορικό» σκυλάδικο) και τέλος η κορύφωση μέχρι και σήμερα με το έντεχνο και την rap-trap .Στην προσπάθειά μας να έχουμε ένα κοινό έδαφος επικοινωνίας στον κόσμο της επιστήμης δημιουργήσαμε το S.I. , ένα σύστημα μονάδων μέτρησης. Δεν λέω, έχουμε προχωρήσει πολύ σαν ανθρωπότητα και διεκπεραιώσαμε πολλά από τα βασικά και σύνθετα προβλήματα, αλλά μας έμεινε ένα βασικό: Τα συναισθήματα και ο εσωτερικός μας κόσμος μπορούν να μετρηθούν και να διατυπωθούν σε ένα απτό ανθρώπινο δημιούργημα όπως το S.I. ; Η απάντηση είναι αρνητική, όχι! Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει κάποιο αντίστοιχο δημιούργημα; Η απάντηση είναι η μουσική. Είναι ο ιδανικός τρόπος έκφρασης και η λύση στο φαινομενικά απλό ερώτημα. Παράδειγμα γι’ αυτό αποτελεί όπως έχει πει και ο Μάρκος Κούμαρης (frontman των Locomondo) ο Bob Marley. Ο άνθρωπος, που ενώ γεννημένος μέσα στην επικινδυνότητα και την φτώχεια της Τζαμάικα, μπόρεσε να μιλήσει για ένα πράγμα που δεν είχε βιώσει ποτέ. Την ελευθερία και την παγκόσμια ειρήνη.Κάποιοι λοιπόν ίσως να έχουν την άποψη ότι πλέον η μουσική είναι πολυτέλεια. Προσωπικά διαφωνώ πλήρως. Ίσα-ίσα, στις μέρες μας, η μουσική δίνεται απλόχερα σε ένα ευρύ κοινό μέσα από πλατφόρμες όπως το Spotify. Αυτό θεωρώ ότι παίζει μεγάλο ρόλο στην υποβάθμιση του ρόλου της μουσικής στην ζωή μας. Σε προηγούμενες δεκαετίες όπως για παράδειγμα το 1970-1980, υπήρχαν δυο πυλώνες που εδραίωναν την αξία της μέσα μας. Το ένα είναι τα βινύλια. Ο ακροατής, ιδίως στις προηγουμένως αναφερόμενες δεκαετίες, μάζευε σιγά-σιγά τα λεφτά ως παιδί για να αγοράσει μια κασέτα ή έναν δίσκο και να τρέξει σπίτι του απολαμβάνοντάς τον. Ήταν η ανταμοιβή της στιγμής, υπήρχε κάτι που το καθιστούσε μοναδικό. Πλέον με το πάτημα ενός κουμπιού, υπάρχει η δισκογραφία όλου του πλανήτη. Δεν νομίζετε πως έτσι χάνεται η αίγλη;Το δεύτερο είναι κάτι που σιγά σιγά εξαφανίζεται λόγω της κολοσσιαίας ανάπτυξης των streaming-platforms. Είναι το ραδιόφωνο και ο ραδιοφωνικός παραγωγός, που ίσως είναι ο πιο αντικειμενικός κριτής της μουσικής. Η μουσική είναι κάτι υποκειμενικό και τα γούστα του καθενός ποικίλουν. Ο κατάλληλος άνθρωπος όμως να κρίνει την μουσική είναι αυτός όπου έχει ασχοληθεί όλη του την ζωή με την συλλογή δίσκων και τις άπειρες ώρες ακρόασης. Ό κάθε πικραμένος, είτε είναι δημοσιογράφος, είτε οποιοσδήποτε προβάλλει την γνώμη του δημόσια, έχει αποκτήσει «επιστημονική άποψη» επί του κλάδου. Τα πράγματα δυστυχώς δεν δουλεύουν έτσι. Άλλο το map και άλλο το territory. Άλλο δηλαδή να εκφράζεις προσωπική άποψη που να έχει υποκειμενικό χαρακτήρα (μου άρεσει ή δεν μου αρέσει) και άλλο η τεκμηριωμένη άποψη λόγω της πολύχρονης ενασχόλησης. Κάνεις δεν εμπιστέυεται την γνώμη του γείτονα για το αν είναι άρρωστος ή όχι, γιατί λοιπόν να εμπιστευτώ τον οποιονδήποτε στην μουσική;Ένας ιός που καταστρέφει εκ των έσω είναι το mainstream. Το mainstream είναι κάτι το οποίο έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, δομή, άκουσμα. Δηλαδή το λεγόμενο “αντιγραφή-επικόλληση”. Οι πειραματισμοί από νέες ύπερ-ταλαντούχες μπάντες πλέον καταλήγουν άπατες. Μεγάλο μερίδιο ευθύνης σε αυτό έχουν οι δισκογραφικές. Όπως το μεγαλύτερο ποσοστό των ΜΜΕ «κιτρινίζουν» τον τύπο, έτσι και οι δισκογραφικές «κιτρινίζουν» την μουσική. Με απλά λόγια ο καθαρά κερδοσκοπικός χαρακτήρας τους, έχει μολύνει το μόνο πράγμα που χαρακτηρίζει την μουσική, τον πειραματισμό. Δεν υπάρχει χώρος για ανερχόμενους/μικρούς καλλιτέχνες να αποτυπώσουν τα συναισθήματα τους. Άρα, η μουσική είναι πρακτικά μια μικρογραφία της κοινωνίας μας. Ένας καθρέφτης που δείχνει καθαρά σε όλους μας τι συμβαίνει σε κοινωνικό, πολιτικό, και οικονομικό επίπεδο. Όταν δεν αφήνεις τα παιδιά σου να εκφραστούν μουσικά, πώς περιμένει κανείς να εκφραστούν πολιτικά και συναισθηματικά. Οι περισσότεροι «τιτάνες» της μουσικής έχουν περάσει τα πάνδεινα. Ο Layne Staley (Alice in Chains) και ο James Hetfield (Metallica), ο Eric Clapton , ο Axl Rose και πολλοί άλλοι. Αν όλοι αυτοί λοιπόν δεν εκφραζόντουσαν μέσω της μουσικής, εκτός από το γεγονός ότι δεν θα είχαμε ένα τεράστιο δισκογραφικό μεγαλείο, τι θα μπορούσε να τους σώσει;Από το παραπάνω ερώτημα συχνά βιώνω μια έντονη εσωτερική διαμάχη ως προπτυχιακός φοιτητής και κιθαρίστας. Νιώθω τις ξεπερασμένες πλέον για μένα απόψεις της παλιάς γενιάς, να παλεύουν με το όνειρό μου. Αφουγκράζομαι λοιπόν την άποψη ότι πρώτα πρέπει να σπουδάσω και να πάρω το πτυχίο μου στην φυσική τινάζοντας το όνειρο του επαγγελματία μουσικού στον αέρα. Έπειτα στο παιχνίδι αυτό έρχεται μια ίσως λογική σκέψη ότι μπορώ να τα δουλέψω ταυτόχρονα. Στο τέλος του εσωτερικού μονολόγου επικρατεί μια πεποίθηση ότι αν αγαπάς κάτι και δουλέψεις προσηλωμένος σε αυτό θα πετύχει. Μέσα από αυτό μπόρεσα να γεννήσω αρκετές απορίες που πιθανότατα και άλλοι άνθρωποι στην ίδια κατάσταση με εμένα θα έχουν. Η σημαντικότερη είναι η εξής: Για ποιόν λόγο δεν μπορώ να είμαι βέβαιος ότι θα μπορέσω να γίνω και να βιοποριστώ ως μουσικός; Οι απαντήσεις συναντούν δύο ερμηνευτικά επίπεδα.Το πρώτο είναι το εσωτερικό. Μιας και η μουσική εκφράζει συναισθήματα και ερμηνεύει-αποτυπώνει καταστάσεις, σημαίνει πως πρόκειται για έναν πολύ ρευστό χώρο. Όλα από την μία στιγμή στην άλλη αλλάζουν με ιλιγγιώδη ρυθμό. Οι άνθρωποι, όπως και τα πάντα στα φύση, θέλουν να βρίσκονται στην χαμηλότερη ενεργειακή κατάσταση, δηλαδή στην ασφάλεια και την σιγουριά. Άρα, από χέρι μπαίνει ήδη ένα εμπόδιο στον χώρο αυτό. Είναι το ρίσκο που θα κληθεί κάποιος να πάρει αν ψάχνει τον δρόμο αυτό. Αναρωτιέσαι αν οι συνεχείς αλλαγές είναι ένα κομμάτι που θες σιγά-σιγά να τιθασεύσεις ή αν δεν είσαι έτοιμος να βιώσεις την αναταραχή που προσφέρει γενναιόδωρα αυτό το ταξίδι στον κόσμο με τις νότες.Το δεύτερο είναι καθαρά βιοποριστικό. Μπορείς άραγε να καλύψεις τις οικονομικές ανάγκες για να ζήσεις την καθημερινότητα αξιοπρεπώς; Οι περισσότεροι μουσικοί εργάζονται χωρίς σταθερές συμβάσεις, συχνά με «μεροκάματο της βραδιάς». Υπάρχει αδήλωτη εργασία («μαύρα»), που σημαίνει μηδενική ασφάλιση και συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Σε μπαρ/σκηνές, ένας μουσικός μπορεί να πάρει 20–50€ που φαινομενικά ακούγεται καλό μεροκάματο αλλά θα είναι για μια φορά την εβδομάδα , πιθανότατα και καμία. Οι κρατικές επιχορηγήσεις για μουσικές παραγωγές (εκτός από λίγα προγράμματα ,φεστιβάλ ή ΕΣΠΑ) είναι άφαντες. Κατά την πανδημία φάνηκε καθαρά πως πολλοί μουσικοί δεν είχαν δικαίωμα επιδότησης επειδή δεν αναγνωρίζονταν ως εργαζόμενοι με κανονικό επάγγελμα. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει αναγνώριση της μουσικής ως βασικής πολιτιστικής εργασίας ισότιμης με άλλους κλάδους. Άρα τη σήμερον ημέρα, η αξία της μουσικής έχει απαξιωθεί;Μπορεί η κοινωνία να μετράει την αξία της μουσικής με νούμερα και ευρώ, μα στην πραγματικότητα η μουσική πάντα θα μετράει εμάς και τις πληγές μας. Οι κοινωνία δεν δουλεύει χωρίς τραγούδι γιατί τότε θα υπάρχει μόνο θόρυβος χωρίς ψυχή. Είναι η μνήμη του κόσμου. Αν την αφήσουμε να σωπάσει, θα ξεχάσουμε ποιοι είμαστε.