Τι σημαινει γειτονιά; Σύμφωνα με το «λεξικό της κοινής ελληνικής» ορίζεται ως: «τμήμα ενός οικιστικού συνόλου με ασαφή όρια και περιορισμένο αριθμό σπιτιών, που είναι χτισμένα το ένα κοντά στο άλλο». Μήπως όμως είναι κάτι περισσότερο άπο αυτό; Μηπως τελικά κρύβει μέσα της τεράστιο πολιτισμικό πλούτο;
Τι αξία έχει για τον άνθρωπο και πόσο διαφορετικά μεγαλώνει μέσα σε αυτή;
Λίγες περιοχές στην Ελλάδα αλλα και παγκοσμίως διατηρούν τα χαρακτηριστικά μιας αυθεντικής γειτονιάς. Εδω τίθεται ενα ερωτημα: τι πρέπει να διαθέτει ένα σύμπλεγμα οικιών για να ειναι γειτονιά;
Μεγαλο ρόλο παιζουν οι διαπροσωπικές σχεσεις. Είτε είναι καλές,είτε είναι κακές. Γειτονιά είναι να βγαίνεις έξω και να ακούς: «καλημέρα ρε γιώργο,σκληρό ξύλο η δουλειά σήμερα ε;». Γειτονιά είναι οι γιαγιάδες,που θα κάτσουν στο μπαλκόνι, με τα πόδια απλωμένα σε μια δεύτερη καρέκλα και μια χρωματιστή βεντάλια στα χέρια και θα σε ρωτήσουν για εκατοστή φορα «τι τάξη πας» και «ποτε θα βγει η δικη σου γιαγια απο το σπιτι», για να ξεκινήσουν να καθαρίζουν φασολάκια. Γειτονιά ειναι τα παιδιά, που θα βγουν έξω με την παντόφλα και τα σορτσακια και θα ακουστούν οι φωνές τους μέχρι το ακρειανο τετράγωνο, ενώ παράλληλα η μπάλα με τα χρωματιστά ψαράκια θα τους φύγει μέσα σε κάποια αυλή και θα την πάρουν πίσω σκασμένη ή δεν θα την πάρουν πίσω ποτέ. Γειτονιά είναι η περιοχή που θα βρεις τον απλό φούρνο και το απλό ψιλικατζίδικο και όχι το εξευγενισμένο καφέ με τα περίτεχνα κρουασάν Ντουμπάϊ και τις τιμές φαρμακείου. Αυτό σίγουρα ΔΕΝ ανήκει σε μια γειτονιά και θα έπρεπε να εξαφανιστεί απο προσώπου γης, αν με ρωτάτε. Για εμένα τουλάχιστον, αυτό υπήρξε η γειτονιά.
Λόγω της αστικοποίησης και της εκβιομηχάνισης οι γειτονιές έχουν εξαφανιστεί και μπλα μπλα μπλα, μας τα έχουν πει ένα εκατομμύριο φορές στο σχολείο. Τι θα γίνει όμως όταν πλέον δεν υπάρχει η αίσθηση της γειτονιάς; Της συντροφικότητας και της αλληλεγγύης; Όταν οι άνθρωποι πάψουν να μιλάνε και να παίζουν μεταξύ τους, όταν σταματήσουν να συναισθάνονται και να υπάρχουν δημιουργικά σε κοινά πλαίσια;
Απόλυτη καταστροφή. Εγκληματικότητα,μίσος και φιλονικία, ανταγωνισμός και απληστία. Δεν έχουμε καταλάβει ακόμα την αξία της συνύπαρξης σε μια κοινότητα. Κάποτε ήταν δεδομένη η σημασία της, αλλά με το πέρασμα του χρόνου ξεχάστηκε. Ανάμεσα μας μπήκε η τεχνολογία και το κέρδος. Πόσες φορές βλέπεις πλέον παιδιά να παίζουν στους δρόμους; Γιαγιάδες να κάθονται στις αυλές τους; Παπππούδες να μαζεύονται στα καφενεία και να παίζουν τάβλι μέχρι να βραδιάσει; Όλοι πλέον – μεγάλοι και μικροί- κολλημένοι μπροστά άπο μια οθόνη, στα πρωινάδικα και στα κινούμενα σχέδια, τα οποία εξαπολύουν βόθρο στον νου μας και μας καθηλώνουν, εκεί, πάνω στον καναπέ ή στο κρεβάτι, για να μην κοιτάξουμε ο ένας τον άλλον στα μάτια και συνειδητοποιήσουμε την δύναμή μας όταν είμαστε ενωμένοι, όταν ακουμπάμε το χέρι του άλλου και τον κοιτάμε με ειλικρίνεια και αθώα περιέργεια, χωρίς να θέλουμε κάτι άπο αυτόν.
Επειδή μπορεί να παρεξηγηθεί, η γειτονιά δεν χρειάζεται να λειτουργήσει στον σύγχρονο κόσμο ακριβώς όπως λειτουργούσε στον παλιό. Δεν είναι αναγκαίο να κρατήσει τις συνήθειες των ανθρώπων, όσο τον συμβολισμό των συνηθειών αυτών.
Δεν είναι απαραίτητα δύσκολο να προσδώσουμε στην καθημερινότητα μας το στοιχείο της γειτονιάς. Γειτονιά δεν ειναι απλά το μέρος που ζούμε, είναι τρόπος ζωής και φορέας αξιών. Αρκεί να θυμηθούνε οι παλιοί και να ρωτήσουν οι νέοι. Δύσκολο, είναι να αναγνωρίσουμε και να αποδεχτούμε την πραγματική ξεφτίλα που βιώνουμε και την ευθύνη που έχουμε απέναντι στους εαυτούς μας και στον περίγυρο μας. Όταν γίνουν όλα αυτά, τα παιδιά θα ξαναβγούν στις πλατείες, οι γιαγιάδες στις αυλές, οι παππούδες στα καφενεία και οι άνθρωποι εν γένη στον έξω κόσμο. Και τότε είναι αδιαμφισβήτητο πως τα πράγματα θα πάνε πολύ, μα πολύ καλύτερα σε κάθε επίπεδο της ζωής μας.
Και καθώς ενα ποίημα μπορει να περιγράψει πολυ πιο συντομα και στοχευμένα τις σκεψεις μας απο οποιοδήποτε πεζό, σας παραθέτω το εργο ενος δικού μου ανθρωπου, με ιδιαιτερο ταλέντο, που οταν διαβασε το άρθρο μου, εβγαλε τα δικα του τεφτέρια και μου το προσέφερε απλόχερα:
«Του κόσμου οι γειτονιές»
Που ‘ναι οι κατάλευκες αυλές, τα παραθύρια
και των παιδιών που’ ναι οι φωνές
ο καφενές με βάσανα ανθρώπων μύρια
στέγες και τριανταφυλλιές.
Που ‘ναι τ’ ανώριμα φιλιά κρυφά απ’ τη μέρα
και των πουλιών που ‘ναι η μιλιά
που ‘ναι οι ματιές που γνέφανε για καλημέρα
των γιασεμιών η ευωδιά.
Που ‘ναι των μανάδων οι ποδιές τα κρύα βράδια
των κοριτσιών που ‘ναι οι ντροπές
και μη μου λες πως δεν ειν’ η ζωή μας άδεια
που ‘ναι του κόσμου οι γειτονιές.
Μάριος Μάκρας
